beatbox (εργασία σε εξέλιξη)

(από τον Αριστομένη)

Παραδείγματα beatbox (μουσικής με το στόμα)

Αλεατορική μουσική (εργασία σε εξέλιξη)

(από τον Παναγιώτη, για την ομάδα της Αλεατορικής μουσικής)

Ο 20^ος αιώνας χαρακτηρίζεται από έναν πρωτοφανή στιλιστικό πλουραλισμό , που αντικατοπτρίζει το πνεύμα των καιρών. Σε αντίθεση με παλαιότερες εποχές , όπου υπάρχουν έγκυροι όροι για να περιγράψουν το χαρακτήρα και τις κυρίαρχες τάσεις-ο 20^ος αιώνας δεν προσφέρεται για παρόμοιες κατηγοριοποιήσεις ακριβώς λόγω των πολλαπλών κατευθύνσεων. Η πολυμορφία αυτή οφείλεται τόσο στην έντονη παρουσία του παρελθόντος και της διεύρυνσης της γνώσης για τη μουσική      έξω-δυτικών πολιτισμών, όσο και στην ανάπτυξη της τεχνολογίας και των μέσων διάδοσης της μουσικής.                                            

      Σε αυτή την εποχή ανήκει  και η Αλεατορική μουσική : Ετυμολογικά, η λέξη προέρχεται από το λατινικό ‘‘alea’’, που σημαίνει ζάρι, δηλώνοντας έτσι το στοιχείο της τύχης που διέπει αυτού του είδους τη μουσική. Η Αλεατορική μουσική βρίσκεται στον αντίποδα της τάσης για πλήρη έλεγχο και προκαθορισμό της μουσικής δημιουργίας και εκτέλεσης. Ο συνθέτης σαφώς και καθορίζει τα βασικά χαρακτηριστικά της αλεατορικής μουσικής σύνθεσης, εντούτοις πολλά στοιχεία της, όπως ο ρυθμός, τα τονικά ύψη, οι φθογγικές διάρκειες, η προσθήκη ή η απαλοιφή ποικιλμάτων κτλ, εναποτίθεται στην επιλογή του εκάστοτε ερμηνευτή, με αποτέλεσμα να ανανεώνεται και να ποικίλει κάθε φορά που εκτελείται. Ο συνθέτης επίσης στηρίζεται στον παράγοντα της τύχης για τη δημιουργία της αλεατορικής μουσικής, όπως για παράδειγμα το ρίξιμο των ζαριών ή μία σειρά τυχαίων αριθμών που παράγει ο υπολογιστής μπορούν να καθορίσουν τη βασική τονικότητα, τις φθογγικές περιοχές κτλ. της σύνθεσης.  Ο αντισυμβατικός αυτός τρόπος μουσικής δημιουργίας και εκτέλεσης δίνει προβάδισμα στα ανορθολογικά στοιχεία της ανθρώπινης εμπειρίας (τύχη, διαίσθηση, συναίσθημα, έμπνευση), ενώ περιορίζει την επιρροή του ορθολογισμού που διέπει κάθε προκαθορισμένη μουσική φόρμα.

       Διάσημος συνθέτης του μουσικού αυτού είδους είναι ο John Cage, πρωτεργάτης του αλεατορισμού (μουσική του τυχαίου), της ηλεκτρονικής μουσικής και της αντισυμβατικής χρήσης μουσικών οργάνων

Πηγή: wikipedia

Η τέχνη, σε κάθε πιθανή της έκφανση, αποτελεί καίριο τρόπο έκφρασης και εκδήλωσης των ανθρώπινων συναισθημάτων και ιδεών. Η προσφορά της είναι εξέχουσας σημασίας τόσο σε ατομικό επίπεδο όσο και σε κοινωνικό, μιας και κάθε ανθρώπινο συναίσθημα, που εκφράζεται μέσω αυτής, αποτελεί σημείο επαφής για όλους τους ανθρώπους. Παρόλα αυτά πολλά έργα τέχνης της ανθρώπινης δημιουργίας έχουν προκαλέσει το κοινό να αναρωτηθεί «Είναι αυτό Τέχνη;» Yφίσταται η ιδιότητα του έργου τέχνης σε κάτι τόσο τυχαίο και ριζοσπαστικό όπως η Αλεατορική Μουσική;

Τύχη στην Τέχνη. Μπορεί να φαίνεται παράδοξο, αλλά δεν είναι νέα ιδέα. Ο ωραίος χαρακτήρας ενός τυχαίου σχεδιασμού συναρπάζει και δίνει ευκαιρία σε κάποιους άλλους για περιφρόνηση. Καθ 'όλη τη διάρκεια του περασμένου αιώνα, πολλές μορφές `` αφηρημένης "μοντέρνας τέχνης έχουν αναπτυχθεί . Αλλά ακόμα οι άνθρωποι αμφισβητούν την καλλιτεχνική αξία των εν λόγω μη αναπαραστατικών έργων. Οφείλουμε να υπερβούμε αυτό το ζήτημα και να αποδεχτούμε πως «Ναι, αυτές οι αφαιρετικές τεχνικές, οι τυχαιοποιημένες, μπορεί να αποτελούν Τέχνη», αν θέλουμε να αντλήσουν κανένα νόημα από αυτές. Με την παραδοχή αυτή, είμαστε ελεύθεροι να εξερευνήσουν τις σκέψεις και τις μεθόδους των σύγχρονων καλλιτεχνών, ιδιαίτερα αυτών που σχετίζονται με την τέχνη της τύχης. Όπως είπε ο Hans Arp: « Ο νόμος της τύχης, που αγκαλιάζει όλους τους άλλους νόμους και είναι τόσο ανεξιχνίαστο όσο τα βάθη από τα οποία προκύπτει όλη η ζωή, μπορεί να κατανοηθεί μόνο με την πλήρη παράδοση στο ασυνείδητο. Όποιος υποβάλλεται στο νόμο αυτό επιτυγχάνει τέλεια ζωή.

Ατονικότητα (εργασία σε εξέλιξη)

(από τη Βίλλυ και την ομάδα για την ατονική μουσική)

Η ατονικότητα ως μουσικός όρος αναφέρεται στην έλλειψη ενός καθορισμένου τονικού κέντρου κατά τη σύνθεση ενός μουσικού έργου. Έτσι ο ακροατής δεν μπορεί να καταλάβει μια συγκεκριμένη τονικότητα στο μουσικό κομμάτι που ακούει. Ο όρος δεν περιγράφει τόσο κάποιο μουσικό κίνημα ή σχολή, αλλά περισσότερο ένα μουσικό ύφος ή τεχνοτροπία που καθιερώθηκε στο πλαίσιο του μουσικού μοντερνισμού, όπως αυτός εκφράστηκε από τους Άρνολντ Σένμπεργκ, Άλμπαν Μπεργκ, Άντον Βέμπερν, αλλά και από άλλους συνθέτες, όπως ο Ρώσος Αλεξάντρ Σκριάμπιν και ο Αμερικανός Τσαρλς Άιβς στις αρχές του 20ού αιώνα. Η σημασία του όρου «ατονικότητα» προέκυψε από το επίθετο «ατονικός», που πρωτοχρησιμοποιήθηκε από κριτικούς της μουσικής στις αρχές του 20ού αιώνα για να περιγράψει τη νέα αυτή μουσική τεχνοτροπία του μοντερνισμού, σε αντίθεση με την τονική μουσική, που ήταν μέχρι τότε το κύριο μουσικό ιδίωμα της δυτικής μουσικής.

<<Πουλί της φωτιάς>>

~Ιγκόρ Στραβίσνκι

~Άρνολτ Σένμπεργκ

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο συγγραφέας και μουσικοκριτικός Πωλ Γκρίφιθς (P. Griffiths):

Το πρωτοποριακό στυλ δεν διέφερε μόνο από συνθέτη σε συνθέτη. Αλλαγές παρατηρούνταν και στο ίδιο το έργο του κάθε συνθέτη, καθώς εξερευνούσε τους νέους μουσικούς κόσμους που του ανοίγονταν.

Όσον αφορά τα γενικά χαρακτηριστικά της μουσικής αυτής της εποχής του 20ού αιώνα, θα μπορούσε να παρατηρήσει κανείς τα εξής:

·  Το ηχόχρωμα έγινε ένα σημαντικό στοιχείο της μουσικής, γιατί κατείχε πλέον ένα σημαντικό ρόλο: έδινε ποικιλία, συνέχεια και συγκεκριμένη διάθεση στο κάθε έργο.

·  Οι συνθέτες, αποδεσμευμένοι από το τονικό σύστημα μείζονας-ελάσσονας, χρησιμοποίησαν νέες κλίμακες με αποτέλεσμα τα έργα τους να μοιάζουν φανταστικά, απόμακρα και μυστηριώδη.

·  Ο σταθερός παλμός δεν υπάρχει πια στο λεξιλόγιο των νέων συνθετών, αφού οι πολύπλοκες ρυθμικές οργανώσεις του ήχου και η ταυτόχρονη χρήση διαφορετικών ρυθμικών σχημάτων κατέχουν εξέχουσα θέση.

·  Η μελωδία στα σύγχρονα έργα δε συνδέεται πλέον με τη χρήση της φωνής. Μερικές φορές μάλιστα, η μελωδία είναι εντελώς ανύπαρκτη, αφού οι συνθέτες δίνουν βάρος σε άλλα στοιχεία της σύνθεσης.

Οι Ά. Μπεργκ και Ά. Βέμπνερ υπήρξαν 

μαζί με τον Α. Σαίνμπεργκ οι συνθέτες 

που δημιούργησαν τη 

«Δεύτερη Σχολή της Βιέννης».

Πηγές: https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%84%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1, http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C114/612/3978,17802/index1_1.html

Κομμάτια ατονικής μουσικής γραμμένα για κιθάρα (εργασία σε εξέλιξη)

(από τον Λουκά και την ομάδα για την ατονική μουσική)

Η ιστορία της ατονικής μουσικής (εργασία σε εξέλιξη)

(από την Αννίκα και την ομάδα της ατονικής μουσικής)

Ο όρος ατονικότητα περιγράφει τη μουσική που δεν χρησιμοποιεί τονικό κέντρο ή κλειδί. Μουσική που δεν “συμμορφώνεται” με το σύστημα των τονικών ιεραρχιών(χαρακτηριστικό της ευρωπαϊκής κλασικής μουσικής μεταξύ δεκάτου εβδόμου και δεκάτου ενάτου αιώνα). Η Ατονικότητα κατά βάση περιγράφει συνθέσεις γραμμένες περίπου από το 1907 έως σήμερα.

    Ενώ έργα χωρίς τονικό κέντρο είχαν γραφτεί στο παρελθόν ( π.χ.  Bagatelle sans tonalite,Franz Liszt 1885) κατά τον εικοστό αιώνα η ατονική μουσική κάνει έντονη την εμφανισή της και εφαρμόζεται ιδιαίτερα από τον Arnold Schoenberg.Ο ίδιος την περιγράφει ως "ανικανότητα μιας τονικής συγχορδίας να διεκδικήσει την κυριαρχία πάνω στις άλλες." Η κατάσταση αυτή ήρθε μέσα από την αυξανόμενη χρήση διφορούμενων συγχορδιών, λιγότερο πιθανών αρμονικών κάμψεων, ασυνήθιστων μελωδιών και ρυθμών στο πλαίσιο της τονικής μουσικής.

Η διάκριση μεταξύ του “καινούριου” και του “παλαιού” γινόταν όλο και πιο θολή. Ως αποτέλεσμα, υπήρξε μια ταυτόχρονη χαλάρωση των δεσμών μέσω των οποίων τόνοι και αρμονίες αλληλεπιδρούσαν . Σε επίπεδα μεγάλης και μικρής εμβέλειας, οι αρμονικές σχέσεις έχασαν την προτεραιότητά τους. Πλησιάζει έτσι μια ομοιομορφία που παρέχει το ελάχιστο των κανόνων.

•                     Η πρώτη φάση της ατονικής μουσικής περιγράφεται συχνά ως "ελέυθερη χρωματικότητα" και αφοροά την συνειδητή προσπάθεια να αποφευχθούν οι παραδοσιακές διατονικές αρμονίες. Έργα αυτής της περιόδου περιλαμβάνουν τις όπερες Βόιτσεκ (1917-1922) από τον συνθέτη  Άλμπαν Μπεργκ και Pierrot Lunaire (1912) από τον Σένμπεργκ.

•                     Η δεύτερη φάση, που ξεκίνησε μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, ήταν προσπάθειες να δημιουργηθεί ένα σύστημα της σύνθεσης χωρίς τονικότητα, με πιό γνωστή τη μέθοδο με 12 τόνους ή αλλιώς Δωδεκαφθογγισμός. Η περίοδος αυτή περιλαμβάνει την όπερα Lulu και τη Λυρική Σουίτα του Berg,το Κοντσέρτο για Πιάνο και την όπερα Jacob's Ladder, πολλά μικρότερα κομμάτια, καθώς και τα τελευταία κουαρτέτα εγχόρδων του Schoenberg . Ενώ ο Schoenberg ήταν ο σημαντικότερος καινοτόμος του συστήματος, ο μαθητής του, Anton Webern, άρχισε να συνδέει δυναμικές και χρωματικούς τόνους στην πρωτοβάθμια σειρά, σχηματίζοντάς την όχι μόνο από νότες, αλλά και από άλλες πτυχές της μουσικής. Αυτό, σε συνδυασμό με την παραμετροποίηση του Olivier Messiaen, θα πρέπει να ληφθεί ως έμπνευση για τον μετέπειτα σειραϊσμό.

•                     Η λέξη Ατονικότητα χρησιμοποιήθηκε αρχικά με υποτιμητικό ύφος για να καταδικαστεί η μουσική στην οποία συγχορδίες οργανώνονται φαινομενικά, χωρίς καμία συνοχή.

•                     Στη ναζιστική Γερμανία, η ατονική μουσική “επιτέθηκε” ως μπολσεβίκικη και χαρακτηρίστηκε εκφυλισμένη (Entartete Musik), μαζί με άλλα είδη μουσικής που παράχθηκαν από εχθρούς του ναζιστικού καθεστώτος. Σε πολλούς συνθέτες μάλιστα είχε απαγορευθεί η έκδοση οποιουδήποτε έργου.

•                     Στα χρόνια που ακολούθησαν, αντιπροσώπευε μια πρόκληση για πολλούς συνθέτες.Ιδιαίτερα ο Δωδεκαφθογγισμός θεωρήθηκε από τους πρωτοπόρους του 1950  ως “το θεμέλιο της Νέας Μουσικής”.Οδήγησε στον σειραϊσμός και σε άλλες μορφές της μουσικής καινοτομίας. Σημαντικοί συνθέτες μετά τον Β 'Παγκόσμιο Πόλεμο σε αυτή την παράδοση είναι ο Pierre Boulez, Karlheinz Stockhausen, Luciano Berio, Krzysztof Penderecki, και Milton Babbitt.

•                     Πολλοί συνθέτες έγραψαν ατονική μουσική μετά τον πόλεμο, ακόμη και αν ακολούθησαν άλλες μορφές σε προγενέστερο χρόνο. Αξίζει να σημειωθούν οι Elliott Carter και Witold Lutoslawski. Μετά το θάνατο του Schoenberg, ο Igor Stravinsky άρχισε να γράφει μουσική με ένα μείγμα σειραϊκών και τονικών στοιχείων.

•                     Η Ατονική μουσική συνεχίζει να εξελίσσεται και πολλοί ατονικοί συνθέτες του εικοστού αιώνα είναι ακόμα ζωντανοί και ενεργοί. Αντιθέτως, η Σειραϊκή ατονική σύνθεση άρχισε να ξεθωριάζει στη δεκαετία του 1960, όπου αλεατορική,φασματική και ηλεκτρονική μουσική κερδίζουν το ενδιαφέρον των συνθετών.

 ΠΗΓΕΣ

http://solomonsmusic.net/tonality.htm

http://www.schools.ac.cy/eyliko/mesi/themata/mousiki/didaktika_encheiridia/mousiki_ii.pdf